Waarom het Iers referendum een wake-up call voor alle politici moet zijn

Het is inmiddels een paar weken geleden dat de Ierse bevolking zich in een referendum kon uitspreken over het wettelijke verbod op abortus. De uitslag heeft de Ieren en het rest van de wereld verrast. Er waren veel meer voorstanders voor het schrappen van het verbod dan aangenomen. Dat is geen toeval of incident.

Tweede keer

Voor de tweede keer hebben de Ieren bij een referendum laten zien dat het groene eiland niet wordt bewoond door een in meerderheid zeer conservatieve en door de Rooms Katholieke kerk beïnvloede bevolking. In 2015 was, bij een opkomst van 60,5%, 62% van de Ieren voor het aanpassen van de Marriage Bill om zo same-sex marriage mogelijk te maken. Die uitslag werd toen met de nodige verbazing waargenomen, omdat velen Ierland voor minder progressief hielden en met een geringere meerderheid rekening hadden gehouden. De uitkomst van het mei referendum over abortus heeft sterker aangetoond dat dit issue nog belangrijker werd gevonden. De opkomst lag met 64,1% echter hoger en het aantal voorstanders voor het afschaffen van het verbod lag op 66,4%.

De buitenwacht zag hogere opkomst, meer voorstanders en daarmee een duidelijker bewijs dat referenda kunnen werken en kunnen rekenen op voldoende ondersteuning in de bevolking. Wat de buitenwacht niet, of vele minder zag, was wat het voor de binnenlandse politieke verhoudingen in Ierland betekent. Op de dag van stemmen tellen, besteedde de Ierse tv uiteraard heel veel aandacht aan het referendum. Ze moesten toch wat doen om de tijd te vullen tussen het sluiten van de pollings stations en het bekendmaken van de uitkomst in Dublin castle.

Intimidatie van en door politici

Tijdens een van de vele studio groepsinterviews kwam een politica aan het woord die uitgebreid sprak over de bedreigingen die ze had ontvangen gedurende de campagne. Zonder dat de dader of daders met naam of toenaam werden genoemd, wist iedereen in de studio om wie het ging. Een van de argumenten die door de eigen partij werd gebruikt om de voorstanders van het referendum de moer te snoeren was: “je vertegenwoordigt een conservatief kiesdistrict dat tegen zal stemmen en als je voorstemt ben je na de komende verkiezingen je zetel geheid kwijt”. Het ging daarbij om het parlementaire debat dat leidde tot het referendum, als ik het goed heb onthouden.

Die onthulling is om twee redenen de moeite van het publiceren waard. De eerste is dat er in de Ierse politiek maffia praktijken worden gebruikt om de fracties in bedwang te houden. Dat kennen we wel uit meer landen, ook in Den Haag is de kadaver discipline schering en inslag. De tweede reden is de leugen die in het dreigement zat. Het referendum heeft namelijk alleen in Donegal kunnen rekenen op een meerderheid tegen (52% tegen vs. 48% voor).

De onjuiste claim volksvertegenwoordiger te zijn

Met die twee constateringen: een hoge betrokkenheid van de bevolking en een uitkomst die de politiek verrast hebben de Ieren geschiedenis geschreven, maar ook nog iets anders. Ze hebben namelijk aangegeven waarom het vertrouwen in politici zo laag is. Die denken en claimen volksvertegenwoordigers te zijn, maar wat ze uitdragen is niet eens in lijn met de gedachte van de meerderheid van de (nu nog) eigen kiezers.

Share: