Over de verkiezingen in Duitsland en de neergang van de CDU

Over de verkiezingen in Duitsland, waar de CDU een ongekend verlies moest incasseren, is al veel geschreven. Journalisten uit binnen- en buitenland vragen zich af wat er na het vertrek van Merkel overblijft van die partij.

CDU en banenverlies

duitsland De CDU verloor tijdens de landelijke verkiezingen op 26 september 8,8 procent van de stemmen. Daardoor verliest de fractie 49 van de 245 zetels. Het verlies aan banen is groot en precies dat is ook wat een rol heeft gespeeld bij deze verkiezingen.

Voor veel outsiders lijken de verkiezingen een slag te zijn geweest tussen de CDU kandidaat en zijn SPD concurrent die toch veel uit de verf kwam dan de rijzende ster bij Bündnis 90/Die Grünen. Dat is echter maar een deel van het verhaal. Uit veel peilingen was al lang duidelijk dat “de kiezer” een einde ging maken aan het graaien en de vriendjespolitiek. De laatste coalitie onder Merkel vertoonde de nodige overeenkomsten met een bananenrepubliek.

Het stemmenverlies voor de CDU is een harde afstraffing. Een groot deel van de kandidaten die voorheen opvielen door fout gedrag mag op zoek naar een andere functie. De landstreken waarvoor ze uitkwamen hebben in veel gevallen dat gedrag niet te accepteren. Die 49 personen komen dus niet (terug) in de Bundestag. Per parlementariër verliezen tot 10 fractiemedewerkers een baan.

Zodra er een nieuwe coalitie is gevormd moet die groep de bureaus ontruimen en de pasjes inleveren. Wanneer die overdracht plaatsvindt is nog niet bekend. De vorming van een coalitie met drie partijen, zoals nu wordt verkend, is voor de Duitse politiek een nieuwe exercitie.

De CDU staat bij dat proces aan de zijlijn. Winnaar SPD wil met Bündnis 90/Die Grünen en de zogenaamd liberale FDP tot die coalitie komen. Zolang die drie partijen met elkaar praten kan de CDU weinig doen. Zelf pogen tot een meerderheid te komen is toegestaan, maar de animo bij de beoogde partners is zeer gering.

Oorzaken zoeken

De partij heeft daardoor alle tijd om op zoek te gaan naar de oorzaken van het verkiezingsdebacle. De kanzlerkandidat heeft natuurlijk al de schuld gekregen. Zijn toekomst in de landelijke en regionale politiek is daarmee ook einde verhaal. Een nieuwe leider moet er komen, en wel snel. Dat wil de partijleiding die heel goed ziet in welke gevaarlijke wateren men is beland.

Een artikel in Freitag beschrijft goed waar die groep grijzende heren zich enorm veel zorgen om maakt. De partij is het boegbeeld Merkel kwijt. Een stemmenkanon, maar ook iemand die ervoor zorgde dat de interne strijd grotendeels onderdrukt werd. Die strijd is tijdens de afgelopen verkiezingsperiode luid en duidelijk gevoerd. Extreem rechtse en rechtstreeks anti democratische geluiden van CDU kandidaten waren volop te horen. Het oude credo dat een rechts geluid de opkomst van extreem rechts afremt was ook nu keer op keer het “excuus”.

Komt CDU de klap te boven?

Het heeft echter averechts gewerkt. De CDU is bij deze verkiezingen 1,9 miljoen kiezers aan de SPD verloren. In die groep zaten duidelijk veel Merkel stemmers die niets met bruin-gerande politiek te maken willen hebben. Stemmers die voor de C en de D staan keerden zich af van het extremisme in die partij.

Het gevaar voor de CDU is volgens Freitag dan ook dat de partij deze klap niet meer te boven komt. Het artikel wijst specifiek naar Nederland waar de neergang van het CDA de zelfde oorzaak heeft. De auteur suggereert dan ook dat in Duitsland wel eens ruimte zou kunnen komen voor een CU partij, met meer focus op de C. Wat er dan overblijft van de CDU? Een partij die in het beste geval nog de junior partner in een coalitie van drie of meer partijen zal zijn.

 

Kiezers uitstroom

ARD-Interaktiv Wie Wähler bei der Bundestagswahl wanderten-2021

Nog even over het verlies van de 1,9 miljoen CDU kiezers aan de SPD. Er waren in 2021 7,7 miljoen kiezers die net als in 2017 het kruisje bij die partij zette. De part verloor echter ook nog eens 1,1, miljoen stemmers door overlijden. 1 miljoen personen die in 2017 nog op de partij van Merkel stemde bleef deze keer thuis. Dat is bijna even zoveel als de uitstroom naar de derde en vierde partij. Omdat de uitstroom naar extreem rechts veel geringer was is het signaal dat van die verschuivingen uitgaat zeer belangrijk. Als de partij – met als het CDA trouwens – denkt dat flirten met het gedachtegoed van xenofoben en rechtse radicalen nodig is dan wil men de grafiek niet begrijpen.

(grafiek: ARD)

Share: