Omvallende papierfabrieken

Eind januari werd in de buurt van Stuttgart voorlopig de stekker getrokken uit een papierfabriek. Het is een melding die regionaal belangrijk is, maar daarbuiten nooit zal opvallen. Dat het mij opviel is toeval. Het zette wel aan tot denken.

Tot begin van deze eeuw, toen al duidelijk was dat internet een bedreiging vormde voor de papier producerende en verwerkende sector, was de impact van de ontwikkeling lastig in te schatten. Daarvoor leek het volgende verantwoordelijk:

  • De oplagecijfers van kranten bleven behoorlijk stabiel en vertoonde bij sommige titels nog zelfs een stijgende lijn. Dat pas later duidelijk werd dat de cijfers klopten maar dat dit in steeds grotere mate kwam door het verhogen van de gratis exemplaren is een ander verhaal;
  • De sector slaagde er in de producten te verbeteren en nieuwe markten aan te boren. Het leidde er zelfs toe dat door financieel analisten werd gesproken over cellulose en papier gebrek. Vooral de VRC werd gezien als een afnemer met onstilbare honger
  • Grootgebruikers als banken en overheden waren totaal niet zover via het digitale kanaal te zenden of te ontvangen.

Terugblikkend heeft de hele markt die jaren niet doorgehad dat de donkere wolken en de vloedgolven die er echt aan zaten te komen en niet zouden afbuigen. Toen eenmaal bleek dat in West Europa (om een regio te noemen) de krantenoplages in elkaar klapten, de overheid de papierverspilling te lijf ging en bijvoorbeeld de banken en telco’s hier prachtige bezuinigingen konden doorvoeren was het snel over met het valse gevoel van “business as usual”.

Wat we terugblikkend ook moeten vaststellen is dat de bankcrisis een niet te missen versneller is geweest van de papiersector. Behalve dat ze als grootafnemers van papier wegvielen bleken ze ook niet meer staan te trappelen te investeren in een sector die onvermijdelijk richting de klippen opschoof. Dat hebben we in Nederland heel duidelijk meegemaakt. Veel grote uitgeverijen die steeds verder krompen en met elkaar samengingen zijn inmiddels geschiedenis.

Ook voor de papiermakers kwamen de klappen rond en door de bankcrisis hard aan. Zij werden ook nog eens getroffen door het uitblijven van de vraag uit de VRC. De gouden bergen die de banken beloofd hadden bleken niet meer dan heuvels te zijn. Niemand had schijnbaar door dat de groei van welvaart in de VRC ook zo snel zou leiden tot het overstappen van papier op digitaal.

Wat in West Europa overbleef was een sterk afgeslankte sector. De vraag en productie naar lage kwaliteit papier is op een overzichtelijk niveau. De productie van hoogwaardig papier voor boeken en verpakkingen was enige tijd voor vooral de kleinere spelers de manier om aan de neergang te ontsnappen. Minder productie en hogere marges zouden hier zelfs een gezond aanbod mogelijk moeten maken.

En dan zie je dat in de regio Stuttgart een stokoud bedrijf na de zoveelste herstart en focus op hoogwaardigere producten er toch niet in slaagt de business gezond te krijgen. Surseance van betaling, moet in drie maanden leiden tot een betere propositie. Men blijft positief de tent, met nog minder mensen dat wel, te kunnen laten voortbestaan. In dat zelfde bericht wordt dan nog genoemd dat elders in de streek een concurrent met een zelfde voorgeschiedenis en aanbod al eerder de handdoek in de ring heeft geworpen. Niet tijdelijk, definitief. Dat zet mij aan het denken. Zijn het de laatste stuiptrekkingen of blijft de sector nog enige tijd met horten en stoten krimpen?

Share: