Leegloop in Stendal – als een veelbelovende industrie niet uit de steigers komt

Een van de talks op 36C3 ging over de kans van de regio Lausitz zich als het accu recycling kenniscentrum voor centraal Europa te ontwikkelen. Het onderwerp deed denken aan de situatie rond de stad Stendal in Sachsen-Anhalt.

Lausitz

De Lausitz is de regio in het uiterste oosten van Duitsland, het grenst aan Polen en Tsjechië. De regio is eigenlijk om twee dingen bekend: de winning van bruinkool waardoor het landschap blijvend verpest raakt en de zeer sterke en bedenkelijke footprint van extreem rechts in de politiek.

Jarenlang was het onmogelijk de afhankelijkheid van bruinkool ter discussie te stellen. De milieuproblematiek dwingt bedrijven en politiek nu echter stappen te nemen. De bruinkoolwinning wordt teruggeschroefd en opgegeven. Daarmee gaan banen verloren. Dat noopt de regio op zoek te gaan naar andere bronnen van werkgelegenheid. De talk op 36C3 ging over de kansen voor de regio om van de bestaande kennis en faciliteiten voor het verwerken van afgedankte autoaccu’s een usp te maken. Nu auto’s van fossiele brandstof overschakelen op accu’s zullen de laatste ook op een gegeven moment vervangen, verwerkt, gerecycled en gesloopt moeten worden. Hoe de kansen daarvoor staan is nog niet duidelijk. De horizon van het project wel. Vanaf 2030 moet dit gaan lopen.

Stendal

De overeenkomst met de regio Stendal werd tijdens de talk niet aangestipt, maar die is er overduidelijk. Stendal is de stad en regio halverwege het traject Hannover – Berlijn. Het lag in de DDR en werd in 1970 aangewezen als plek voor de derde kernenergiecentrale van land. De ligging nabij de West Duitse grens was schijnbaar geen probleem. Dat de Elbe voor de deur stroomt en er in het gebied geen grotere steden zijn waren twee voordelen.

De bouw van de centrale werd een project van ongekende omvang. De capaciteit zou enorm worden en het vergde duizenden specialisten en “gewone” bouwvakkers. De hele regio veranderde in een paar jaar tijd naar een monocultuur. Feitelijk stond alles in dienst van die grote bouwput. De stad Stendal groeide van 1971 tot 1989 zeer fors, van 38.000 inwoners naar 51.000. Daartoe werden 14.000 woningen gebouwd.

Vergunning

Na de val van de muur en de implosie van de DDR was het snel voorbij met de plannen. Het ontwerp voor de centrale was dusdanig slecht en sinds Tschernobyl zo omstreden, dat de politiek zo snel mogelijk van het project af wilde. Het bedrijfsleven werd om steun gevraagd, maar dat weigerde het project over te nemen. In 1991 kwamen alle partijen tot de conclusie dat doorbouwen geldverspilling zou zijn want het eventuele eindproduct zou nooit een vergunning krijgen. De bouw werd stil gelegd.

Leegloop

Door de stillegging was sprake van een grootschalig verlies van werkgelegenheid in een regio die decennia alleen maar naar de toekomstige kernenergiecentrale had gekeken. Alle andere werkgelegenheid was min of meer gedwongen de bouw te faciliteren. Toen de stekker uit de centrale werd getrokken kwamen die bedrijven acuut in de problemen. Het gevolg was leegloop van de regio. Stendal had in 2005 minder inwoners dan voor de regio werd aangewezen als bouwplaats voor de centrale. Op grote schaal moesten woningen worden gesloopt. Stendal trok vooral de aandacht als regio die door sloop probeerde gezond te krimpen.

 

Leren van Stendal

Het team achter de 36C3 presentatie kent uiteraard het verhaal van Stendal. Alles wat er goed en minder goed is gegaan zal hopelijk worden bestudeerd. De Lausitz is dan wel grensgebied en daarmee echt anders dan de streek van Stendal, de tijd speelt in het nadeel van de Lausitz. De leegloop in het gebied kan enorme proporties aannemen. Een onderzoek uit 2018 spreekt over een afname van de werkzame populatie tot 2035 van bijna 35%. Vergrijzing en trek uit het gebied zijn daarvoor verantwoordelijk. De Lausitz kan zich eenvoudigweg geen fouten permitteren. Nieuwe werkgelegenheid moet goed zijn en voor meerdere decennia relevant zijn. Wat dat betreft is focussen op accu techniek een slimme zet. Dat is immers een veelbelovende groeimarkt met betrekkelijk weinig risico’s.

Share: